Barkod Etiketi Ölçüleri ve Yerleşim Kuralları

Barkodun boyutu ve ambalajdaki yeri, bir tasarım tercihi değil standardın parçasıdır. Zincir marketler ve pazaryerleri ürünleri kabul etmeden önce barkod doğrulaması yapar; ölçü veya yerleşim kuralına uymayan bir ambalaj, baskıya girdikten sonra reddedilebilir.

Bu yazıda EAN-13'ün ölçülerini, büyütme oranı mantığını, ambalajda nereye konacağını ve kavisli yüzeylerdeki yönlendirme kuralını bir arada topladık.

EAN-13 Nominal Ölçüleri

EAN-13'ün %100 nominal boyutu 37,29 × 25,93 mm'dir. Bu ölçüye sessiz bölgeler ve alttaki rakam satırı dahildir.

%100'deki temel ölçüler:

• X (modül genişliği): 0,330 mm — en ince çubuğun veya boşluğun genişliği. Diğer tüm ölçüler bunun katıdır.
• Çubuk yüksekliği: 22,85 mm
• Sol sessiz bölge: 3,63 mm (11 X)
• Sağ sessiz bölge: 2,31 mm (7 X)
• Rakam yazı tipi: OCR-B, 2,75 mm yükseklik (öneri; okunaklı olmak kaydıyla başka font kullanılabilir)

Büyütme Oranı (Magnification)

Barkod, nominal boyutunun %80 ile %200'ü arasında ölçeklenebilir. Bu aralığın dışına çıkmak doğrulamayı düşürür.

Kritik iki nokta:

1. Genişlik ve yükseklik daima birlikte ölçeklenir. Genişliği %150 yapıp yüksekliği aynı bırakırsanız oran bozulur ve kod okunmaz.
2. Ürün otomatik tarama ortamına girecekse alt sınır %150'dir. Depo bantları ve otomatik ayrıştırma sistemleri %80'lik bir kodu güvenilir okuyamaz.

Termal yazıcı gibi talep üzerine baskı yöntemlerinde %75'e (X = 0,25 mm) kadar inmeye izin verilir; ancak bu bir istisnadır ve doğrulama yapılması gerekir.

Yer yoksa ne yapılır?

Küçük ambalajlarda üç seçenek var, tercih sırası şu şekilde olmalı:

1. %80'e kadar küçültün. İlk ve en güvenli seçenek.
2. EAN-8'e geçin. 8 haneli bu numara GS1 tarafından ayrıca tahsis edilir — EAN-13'ten kısaltarak üretemezsiniz. Nominal boyutu 22,11 × 21,64 mm'dir.
3. Son çare: kısaltma (truncation). Yalnızca çubuk yüksekliğini azaltmak demektir. GS1 bunu önermez, çünkü barkodun çok yönlü okunabilirliğini yok eder: kod artık sadece belirli bir açıdan taranabilir ve kasa hızı düşer.

Sessiz Bölge: Görünmez Ama Zorunlu

Barkodun sağındaki ve solundaki boş alan, kodun bittiğini okuyucuya bildiren tek işarettir. EAN-13'te solda 11 X, sağda 7 X gerekir; ITF-14 ve GS1-128'de ise her iki yanda en az 10 X.

Bu alanı yiyen en yaygın öğeler: ambalaj çerçevesi, dikey ayraç çizgisi, komşu metin bloğu ve "yeri boşa gitmesin" diye eklenen küçük logo. Barkodu tasarıma yerleştirirken çevresine görünmez bir güvenlik kutusu tanımlayıp o kutuya hiçbir öğe sokmamak en pratik yöntemdir.

Sağdaki sessiz bölgenin bittiğini gösteren > işareti bazı barkod görsellerinde bulunur; bu işaret tasarımcıya sınırı hatırlatmak içindir, silinmemelidir.

Ambalajda Barkod Nereye Konur?

Tercih edilen konum

Standart öneri: ambalajın arka yüzünün sağ alt çeyreği. Bu, kasiyerin ürünü çevirme refleksiyle uyumludur ve ürün elden bırakılmadan taranabilir.

Kenar kuralı

Barkod, ambalajın herhangi bir kenarına 8 mm'den yakın ve 100 mm'den uzak olmamalıdır. Kenara çok yakın kod tarayıcının görüş açısına tam girmez; çok uzak kod ise elle taramada zorlaştırır.

Ek olarak barkodun alt kenarının, ürünün doğal tabanından yaklaşık 32 mm yukarıda olması önerilir. Bu, yatay tarayıcıların okuma bandına denk gelir.

Ambalaj tipine göre

• Kutu ve karton: arka yüzün sağ alt çeyreği.
• Poşet ve yumuşak ambalaj: poşetin ortasına yakın, kırışma riskinin en düşük olduğu bölge. Kenar kaynaklarından uzak durun.
• Şişe: ana etiketin üzerine veya arkaya ayrı bir etikete. Şişe boynundaki banda asla konmaz.
• Çoklu paket: içerideki tekil ürünlerin barkodları görünmemelidir. Desenli shrink film veya kodları içe bakacak şekilde dizmek kullanılır.
• Koli ve palet: ITF-14 veya GS1-128 kullanılır; ayrıntısı GS1-128 ve uygulama tanımlayıcıları yazımızda.

Asla yapılmayacaklar

• Kodu köşeye katlamayın — iki düzleme yayılan barkodu hiçbir tarayıcı okuyamaz.
• Kıvrım, dikiş, fermuar, kapak veya flap altına yerleştirmeyin.
• Zımba, delik veya perforasyon barkoddan ve sessiz bölgesinden geçmemelidir.
• Perakendeye giden tek üründe birden fazla barkod görünmemelidir.

Kavisli Yüzeyler: Çit mi, Merdiven mi?

İki yönlendirme vardır:

• Çit (picket fence): çubuklar dik durur, ürünün üzerinde durduğu yüzeye diktir.
• Merdiven (ladder): çubuklar yatay durur, üst üste dizilmiş gibi görünür.

Düz ve sert yüzeylerde tercih edilen yönlendirme çittir. Ancak çapı 12 cm'nin altındaki silindirik ürünlerde — kutu, tüp, şişe — GS1 merdiven yönlendirmesini önerir.

Neden silindirde merdiven?

Okuyucunun ölçtüğü şey çubuk ve boşluk genişlikleridir. Yani tarama ışını, çubuk dizisi boyunca ilerlemek zorundadır.

• Çit düzeninde çubuk dizisi silindirin çevresi boyunca ilerler. Tarama ışını kavis üzerinde yol alır; kenardaki çubuklar görüş açısında kısalıp birbirine girer ve okuyucu bazılarını hiç göremez. Bu, ölümcül bir hatadır.
• Merdiven düzeninde ise dizi silindirin ekseni boyunca, yani düz bir hat üzerinde ilerler. Kavis burada yalnızca çubukların boyunu kısaltır — bu çok daha zararsızdır, çünkü 1D barkodda yükseklik veri taşımaz.

GS1 genel spesifikasyonu ayrıca şu sınırı koyar: kodun ortasındaki teğet ile kenarındaki teğet arasındaki açı 30 dereceyi geçmemelidir. Pratikte bu, çok dar bir silindirde barkodun ne kadar geniş olabileceğini belirler.

ITF-14 ve GS1-128 Ölçüleri

Koli ve palet barkodlarının kuralları farklıdır:

ITF-14'te dikkat edilecek ayrı bir konu taşıyıcı çubuktur (bearer bar):

• Doğrudan oluklu mukavvaya baskıda kodun dört tarafını çevreleyen tam çerçeve gerekir; kalınlığı en az 4,8 mm olmalıdır. Bu çerçeve baskı basıncını dengeler ve kaçak taramaları önler.
• Etikete baskıda yalnızca üst ve alt çubuklar yeterlidir; kalınlıkları en az 2 X olmalıdır.

Ayrıca oluklu mukavvaya doğrudan basılıyorsa %100 boyut (X = 1,016 mm) kullanılmalıdır. Daha küçük boyutlar yalnızca etiket veya yüksek kaliteli yüzeylerde tercih edilir.

Baskı Öncesi Kontrol Listesi

1. Büyütme oranı %80–200 aralığında mı?
2. Genişlik ve yükseklik birlikte mi ölçeklendi?
3. Sol 11 X, sağ 7 X sessiz bölge korunuyor mu? (ITF-14/GS1-128 için 10 X)
4. Kenardan uzaklık 8–100 mm arasında mı?
5. Kod bir kıvrım, dikiş, katlama veya perforasyondan geçiyor mu?
6. Silindirik üründe merdiven yönlendirmesi kullanıldı mı?
7. Çubuk koyu, zemin açık mı? (Kırmızı çubuk kullanılmadı mı?)
8. Baskı yöntemine göre çubuk incelmesi (BWR) uygulandı mı?
9. Numaranın kontrol hanesi doğrulandı mı?
10. Örnek çıktı gerçek bir okuyucuyla test edildi mi?

Sıkça Sorulan Sorular

Barkodu daha kısa yapabilir miyim?

Teknik olarak evet ama önerilmez. Yalnızca yüksekliği kısaltmak, barkodun her açıdan okunabilme özelliğini yok eder ve kasa hızını düşürür. Önce %80'e kadar orantılı küçültmeyi, sonra EAN-8'i deneyin.

Barkodun altındaki rakamları silebilir miyim?

Hayır. Çubuklar okunamadığında kasiyerin numarayı elle girebilmesi için bu satır zorunludur.

Barkodu dikey (merdiven) basmak yasak mı?

Hayır, EAN/UPC kodları her yönden okunacak şekilde tasarlanmıştır. Düz yüzeyde çit tercih edilir ama merdiven de geçerlidir; kavisli yüzeyde ise merdiven zaten önerilen düzendir.

Ambalajda hem EAN-13 hem QR kod olabilir mi?

Evet. Farklı işlevleri olduğu sürece sorun yoktur — ancak birbirlerinin sessiz bölgesine girmemeleri ve kasiyerin yanlış kodu okutmayacağı mesafede durmaları gerekir.

Ölçüleri kim doğrular?

Baskı sonrası doğrulama için barkod verifier cihazları kullanılır; bunlar ISO/IEC 15416 standardına göre A'dan F'ye not verir. Büyük zincirler genellikle en az C notu ister. Verifier'ınız yoksa matbaanızdan doğrulama raporu talep edebilirsiniz.

Sonuç

Barkod ölçüleri karmaşık görünse de üç şeye indirgenebilir: oranı bozma, sessiz bölgeyi koru, kodu düz bir yüzeye yerleştir. Bu üçü sağlandığında geri kalan ayrıntılar zaten yerine oturur.

Baskı süreci için barkod basımı, cihaz ve teknoloji seçimi için barkod yazıcı seçimi, sorun giderme için barkod neden okunmuyor yazılarımıza göz atabilirsiniz. Test kodlarınızı barkod oluşturucumuzla üretebilirsiniz.